Rotterdam-Hillegersberg, Zuid-Holland

De Prinsenmolen

Foto van De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Cock Weerheim (8-11-2021)Na herstel weer met volle zeilen. | Database Nederlandse molens
© Cock Weerheim (8-11-2021)
Na herstel weer met volle zeilen.

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

De Prinsenmolen

1648
Grondzeiler
Achtkante molen
Poldermolen
Prinsemolenpad 72
3054 XM Rotterdam-Hillegersberg
X: 94064 Y: 440684
N 51.951256 O 4.500802
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zuid-Holland
Rotterdam
Rotterdam-Hillegersberg
Gemeente Hillegersberg, sectie G, nr. 60
Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard

Het Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard is eigenaar sinds 1-1-2005. Eén van de voorgangers, het Hoogheemraadschap van Schieland, was al eigenaar sinds 1936, daarvoor was dat de polder Berg en Broek.

Maalvaardig
Vh. bemalen van de polder Berg en Broek, thans buiten bedrijf; woning

Groot maar wordt verminderd door beplantingen op het molenerf en bosschages rondom de molen

-

Niet te bezichtigen

Fietsroute in de buurt van De Prinsenmolen via fietsnetwerk.nl
990
01764
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Prinsenmolen

Constructie

Constructie

Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 2,15 m.

Gedekt met riet

28,10 m.
Oud-Hollands

Van 1939 tot 1970 (toen beide roeden werden vervangen) was deze molen uitgerust met het systeem Havinga. In de praktijk werd dit systeem, naar deze molen, de 'Prinsenmolenwiek'  genoemd.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

50 houten rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok

IJzeren scheprad in de molen, Ø 6,49 m.; breedte 0,46 m., op deels houten wateras.
Woning in de molen

Bovenwiel 61 kammen
Bovenschijfloop 39 staven, steek 14,2 cm.
Onderschijfloop 28 staven
Onderwiel 108 kammen, steek 14,2 cm.
Overbrengingsverhouding 2,47 : 1

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1648' en 'P.M.'

Jan Willemsz., Rotterdam (1648)

De Prinsenmolen

Verwijzingen

De Prinsenmolen

Geschiedenis

Geschiedenis

De molen is als binnenkruier in 1648 gebouwd door Jan Willemsz., timmerman tot Rotterdam, naar bestek van Gerrit Ariensz. van Waerden, Gemeenlandstimmerman van Schieland. Op de zelfde plek stond eerst vanaf de 16e eeuw de Bergsche Molen. Die naam is nog tot de 18e eeuw voor de huidige molen gehanteerd. Pas daarna werd de huidige naam gebruikt.
Samen met de Broeksche molen bemaalden de molen de polder Berg en Broek tot 1881.

In 1772 werd begonnen met de droogmaking van de naastliggende polders Schiebroek en 110 Morgen. Het water uit Schiebroek werd door een driegang op de polder Berg en Broek uitgeslagen. De Prinsenmolen en de Bergsche molen sloegen op hun beurt het water uit op de Rotte, maar hadden voor de nieuwe taak erbij te weinig capaciteit. Dit was voor de bewoners van het in de polder Berg en Broek gelegen dorpje Hillegersberg geen ideale situatie. Geregeld stonden hun tuinen en erven blank.
In 1881 werden de problemen verholpen door de Bergsche molen af te breken en te vervangen door het stoomgemaal Berg en Broeksche Verlaat aan de Bergse Rechter Rottekade met meer maalvermogen.

In 1936 werd het bestuur over de polder en het eigendom van de molen overgenomen door het Hoogheemraadschap van Schieland. De molen behield tot 1966 zijn bemalingstaak: dat jaar ging die over op een nieuw elektrisch gemaal.

Met deze molen werden in de late jaren '30 uitvoerige proeven gedaan omtrent het vermogen van een windmolen. Het resulteerde onder meer in een publicatie, bekend als 'het Prinsenmolenboek' en een wieksysteem (Ned. Octrooi 45827), ontwikkeld door Ir. Havinga, dat in de praktijk de naam 'Prinsenmolenwiek' kreeg en in 1939 op deze molen werd aangebracht.
Wat dit systeem in de praktijk voor déze molen betekende, is niet goed bekend. Imitaties van dit systeem hebben - zonder veel succes - gefungeerd op de Vrouwgeestmolen te Alphen aan den Rijn en de Veendermolen te Roelofarendsveen.
Inmiddels behoort dit systeem tot het verleden. Bij de Prinsenmolen zelf verdween het in 1970, toen beide Potroeden vervangen werden door gelaste Bremer-roeden en de ophekking gewijzigd werd in Oud-Hollands.

Hoewel de molen volledig maalvaardig is, zomer en winter voldoende water heeft en in goede staat van onderhoud verkeert, wordt er nagenoeg nooit gemalen.

In 2021 heeft men deze molen stevig onderhanden genomen. Nadat het gevlucht was gerepareerd kwam de molen in de steigers voor het vervangen van het riet op de kap.
Tijdens de werkzaamheden bleken de blokkelen en tafelementstukken aangetast. De gehele kap is gelicht waarna in delen de kuip, kruivloer, tafellement en blokelen werden verwijderd voor restauratie. In totaal kreeg de molen 5 nieuwe blokelen, de andere 3 konden worden gerestaureerd. De houten rollen werden vervangen door stalen, naar het model van gietijzeren. Het ondertafelement is ook flink herzien en als laatste kreeg het achtkant isolatieplaten met daarop een nieuw rietdek. Het gaandewerk is afgesteld zodat hier weer een prachtige maalvaardige molen staat.


De Prinsenmolen

Aanvullingen

Aanvullingen

Zeldzaam maar bepaald de moeite waard: een gedicht, in dit geval een sonnet, over deze molen, geschreven door de dichter Han Messie.

Fier staat hij tussen rivier en Bergse Plas,
behoed door bewaarders der oude schoonheid,
leeft gezegend voort, stoort zich aan geen tijd.
Om hem heen bloeien siertuin en wild gewas.

Beschermend overhuift een bruine jas
de mulderswoning, vol blijdschap bereid
te zorgen voor eenden van edelheid,
koninkjes over klein, beschut moeras.

Vier molenwieken rusten tevreden;
uit hen waait verhalende fluistertoon:
een eeuwenlang arbeidzaam verleden:

"Rusteloos pompen gaf een karig loon;
werken met de wind, steeds moegestreden."
Dit zwoegen schonk Hillegersberg zijn kroon.

De naam is zeer waarschijnlijk ontleend aan een bezoek van Stadhouder Willem IV in 1747 aan deze molen.

De Prinsenmolen

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Prinsenmolen

Actuele foto's

De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Ton Koorevaar (11-5-2022) | Database Nederlandse molens
© Ton Koorevaar (11-5-2022)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Cock Weerheim (8-11-2021)Molen voorzien van nieuw riet. | Database Nederlandse molens
© Cock Weerheim (8-11-2021)
Molen voorzien van nieuw riet.
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Ton Koorevaar (11-5-2022) | Database Nederlandse molens
© Ton Koorevaar (11-5-2022)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Erik den Houter (5-2-2012) | Database Nederlandse molens
© Erik den Houter (5-2-2012)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Piet Glasbergen (4-3-2013) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (4-3-2013)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Frank Hendriks (14-4-2019) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (14-4-2019)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Ton Koorevaar (15-6-2010) | Database Nederlandse molens
© Ton Koorevaar (15-6-2010)
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Rob Pols (25-2-2019)De Prinsenmolen is de enige bestaande molen op Rotterdams grondgebied die altijd een galghout op de staart heeft gehad. Het galghout is vrij kort en laag op de staart aangebracht. | Database Nederlandse molens
© Rob Pols (25-2-2019)
De Prinsenmolen is de enige bestaande molen op Rotterdams grondgebied die altijd een galghout op de staart heeft gehad. Het galghout is vrij kort en laag op de staart aangebracht.
De Prinsenmolen, Rotterdam-Hillegersberg, Rob Pols (25-2-2019)Het ondereind van een wiek. Te zien zijn de scheerhouten om de windborden meer opstand (schuinte) te geven. Verder is er een klamp om het zeil in opgerolde toestand aan vast te knopen. Dergelijke klampen kwamen bij bijna alle poldermolens langs de Rotte voor, zo ook bij de nog bestaande molens in Zevenhuizen. | Database Nederlandse molens
© Rob Pols (25-2-2019)
Het ondereind van een wiek. Te zien zijn de scheerhouten om de windborden meer opstand (schuinte) te geven. Verder is er een klamp om het zeil in opgerolde toestand aan vast te knopen. Dergelijke klampen kwamen bij bijna alle poldermolens langs de Rotte voor, zo ook bij de nog bestaande molens in Zevenhuizen.
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.