Gorinchem, Zuid-Holland

Westmolen

Foto van Westmolen, Gorinchem, Na een paar maanden stilstand maalt de molen weer volop.  Met de nieuwe duiker is het malen nu veel beter te doen.  Theo de Rooij (21-10-2014). | Database Nederlandse molens
© Na een paar maanden stilstand maalt de molen weer volop.
Met de nieuwe duiker is het malen nu veel beter te doen.
Theo de Rooij (21-10-2014).

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

Westmolen

1814
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Grote Schelluinsekade 18
4204 TX Gorinchem
X: 124175 Y: 428034
N 51.840042 O 4.939922
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zuid-Holland
Gorinchem
Gorinchem
Gemeente Gorinchem, sectie A, nr. 5999
SIMAV

De SIMAV is eigenaar sinds 1-01-2017, daarvoor was dat de gemeente Gorinchem sinds 1973, daarvoor het waterschap De Overwaard.

Maalvaardig in circuit
2021: 363.388
2020: 539.662
2019: 459.494
2018: 503.533
2017: 452.325
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2015: 725.854
  • 2014: 582.718
  • 2013: 700.979
  • 2011: 530.452
  • 2010: 483.533
  • 2009: 680.872
  • 2008: 1.027.008
  • 2007: 371.976
  • 2006: 108.567
  • 2004: 60.914
  • 2002: 60.371
Vh. bemalen van de polder Banne van Gorinchem en Kwakernaat, thans buiten bedrijf; woning

Moeilijk, de molen staat ingesloten door wegen, sportvelden en bomen. Wel is de afgelopen tijd (voorjaar 2016) veel verbeterd door het kappen en snoeien van tientallen bomen en struiken. Maar de situatie blijft problematisch.

Theo de Rooij
06-11121680

Op afspraak

Fietsroute in de buurt van Westmolen via fietsnetwerk.nl
969
00838
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Westmolen

Constructie

Constructie

Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,65 m.

Bovenhuis groen geverfd; kap gedekt met gepotdekselde planken

25,40 / 25,60 m.
Systeem van Bussel op beide roeden

In 1943 kreeg deze molen op beide roeden het systeem Van Bussel en dat is nog steeds het geval.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
Penn & Comp, F.J. ? 1855 1855? aanw.

Kruiwerk etc.

Zetelkruiwerk; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; dwarse binnenvangstok; kneppel

Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,38 m.; breedte 0,48 m.
Woning in de molen

Bovenwiel 60 kammen
Bovenschijfloop 26 staven, steek 13,1 cm.
Onderschijfloop 20 staven
Onderwiel 78 kammen, steek 16,8 cm.
Overbrengingsverhouding 1,69 : 1

Klaas Stolk, Giessendam (1814)

Westmolen

Verwijzingen

Westmolen

Geschiedenis

Geschiedenis

De Polder de Banne van Gorinchem en het deel Kwakernaat in de voormalige gemeente Schelluinen loosden oorspronkelijk direct op de Merwede via de in 1271 gegraven Schelluinse Vliet. Na de omdijking van de naburige polders Hardinxveld en Giessen-Nieuwkerk werd deze uitwateringsvliet afgedamd en noordwaarts verlengd naar de Giessen.
Wanneer de waterafvoer van de 485 ha. grote polder met behulp van molens werd geregeld, is niet bekend. Langs de Schelluinse Vliet stonden al vroeg twee molens, die in 1607 werden verplaatst naar de huidige locatie langs het nieuw gegraven verbindingskanaal naar de vestingstad Gorinchem. In de sluitsteen boven de waterloop van de Westmolen staat het jaartal 1664, dat duidt op de ouderdom van de fundering.

In 1813 werden zowel de West- als de Oostmolen vernield door Franse troepen bij het beleg van Gorinchem. In 1814 besloot het polderbestuur alleen de Westmolen te laten herbouwen. Dit kostte ƒ 12.350,--.
De ondertoren was oorspronkelijk met horizontaal overlappende gepotdekselde planken in plaats van het later aangebrachte riet. Hoewel er al ramen, een bedstede en een stenen schoorsteen waren aangebracht, werd de molen in eerste instantie niet bewoond.

Nadat bleek dat in het vaak natte voor- en najaar bij een hoge rivierstand met veel kwelwater één molen tekort schoot, werd ook de Oostmolen herbouwd. Om die herbouw te kunnen bekostigen werden er obligaties uitgegeven.
In 1818 kon bij de aanleg van het Kanaal van Steenenhoek richting Boven-Hardinxveld niet worden voorkomen dat de omliggende landerijen enige tijd onder water stonden als gevolg van het vele opkomende kwelwater. In 1828 was de situatie ernstiger toen de noordelijke dijk doorbrak en de polder grotendeels overstroomde. De molenaars van beide molens kregen elk ƒ 12,50 extra om het teveel aan water weg te malen.

In 1936/1937 werd ten zuidoosten van de beide wipmolens een oprit naar de rijksweg Utrecht - Breda (A27) over de Gorinchemse brug aangelegd. Toen ook gelijktijdig de rijksweg Rotterdam - Nijmegen (A15) werd aangelegd, kwamen beide molens ingesloten te staan. In september 1943 kregen beide molens, bij wijze van schadeloosstelling, van Rijkswaterstaat stroomlijnwieken volgens het systeem Van Bussel.

Van 1952 tot 1971 was Jos Kuijper de laatste beroepsmolenaar op de Westmolen. Daarvoor was dat jarenlang Peter 'Peer' van der Giessen. In de jaren '60 brak een keer tijdens het malen de koningspil, toen een stuk hout in het scheprad terechtkwam en het gaandewerk blokkeerde.

De Oost- en de Westmolen kwamen in 1971 buiten bedrijf, een elektrisch gemaal nam hun taak over. In 1973 verkocht Waterschap de Overwaard beide wipmolens voor ƒ 1,-- aan de gemeente Gorinchem (al was de Westmolen destijds nog in de toenmalige gemeente Schelluinen gelegen).
Helaas was de belevingswaarde van de Westmolen (en zijn buurmolen) door alle wegen, sportvelden en bomen inmiddels sterk verminderd. Wél zijn er in 2006 behoorlijk wat bomen gerooid (iets wat in 2016 werd herhaald...).
Niet alleen veranderde de omgeving van Oost- en Westmolen, ook waterstaatkundig gebeurde er iets heel ingrijpends: na de aanleg van een sportpark ten noorden van de vliet werden beide molens van het eigenlijke polderpeil afgesneden. Daarom is in de vroegere boezemkade ten westen van de Westmolen een duiker aangelegd; het maalcircuit bleef echter aan de krappe kant. Pas in april 2014 werd een veel betere duiker aangelegd, waarmee Oost- en Westmolen voldoende water kunnen houden als zij met het scheprad malen.

In 2006 zijn diverse reparaties verricht aan het bovenhuis en, belangrijk, werd dit wederom geverfd in de lichtgroene kleur van ca. 60 jaar geleden.
Van begin juni tot eind september 2014 stond de molen stil vanwege groot onderhoud. Het complete rietdek is vernieuwd en de molen grotendeels geverfd. Op verzoek van de molenaar is hierbij het gevlucht (de Van Busselneuzen) weer in de originele kleur geverfd. Sinds de jaren '80 waren de roeden zwart geverfd. Nu is alles weer zilver zoals dit ook vroeger ook het geval was (en eigenlijk bij Van Bussel een gebruik is). In eigen beheer zijn ook schuur, buitenplee en hekken geverfd, zodat alles er weer keurig bij staat.

In het late najaar van 2020 is men opnieuw begonnen met ingrijpend herstel. Allereerst zijn de waterlopen onderhanden genomen, daarna volgde de molen zelf. Staartbalk, hangbomen, kruischoren en kruirad worden vernieuwd, daarnaast worden de koker opnieuw vastgezet en de steenlijst versterkt en krijgt de bovenzetel nieuwe kruineuten. Verder worden nog dakkisten en kozijnen vernieuwd en komt er een compleet nieuw wiekenkruis.
In november 2021 werden beide roeden gestreken en de nieuwe aangevoerd. Kort daarna kon de molen weer malen.

Op grond van de ster op de kop werd de bovenas in 2008 geïdentificeerd als een zeer oude Enthoven. Deze moet in 1846 of nog iets daarvoor gegoten zijn.


Westmolen

Aanvullingen

Aanvullingen

Deze molen is de westelijke van twee wipmolens die parallel dezelfde polder konden bemalen.

Theo de Rooij, 'Oost-West, ze malen weer best!', in: Molenwereld 182 (2014) 222 - 224.

Westmolen

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Westmolen

Actuele foto's

Westmolen, Gorinchem, Abel van Loenen (23-10-2021) | Database Nederlandse molens
© Abel van Loenen (23-10-2021)
Westmolen, Gorinchem, Pieter Zuijkerbuijk (27-7-2016) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (27-7-2016)
Westmolen, Gorinchem, Theo de Rooij (21-10-2014)De molen heeft na de recente verfbeurt weer een zilverkleurig gevlucht. | Database Nederlandse molens
© Theo de Rooij (21-10-2014)
De molen heeft na de recente verfbeurt weer een zilverkleurig gevlucht.
Westmolen, Gorinchem, Bart van Maaren (5-8-2015) | Database Nederlandse molens
© Bart van Maaren (5-8-2015)
Westmolen, Gorinchem, Theo de Rooij (24-9-2012).  | Database Nederlandse molens
© Theo de Rooij (24-9-2012).
Westmolen, Gorinchem, Theo de Rooij (20-3-2012). | Database Nederlandse molens
© Theo de Rooij (20-3-2012).
Westmolen, Gorinchem, Boukje van Leijen (27-10-2015) - Bovenas van L.I. Enthoven & Co. | Database Nederlandse molens
© Boukje van Leijen (27-10-2015) - Bovenas van L.I. Enthoven & Co.
Westmolen, Gorinchem, Pieter Zuijkerbuijk (27-7-2016) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (27-7-2016)
Westmolen, Gorinchem, Boven: het bovenwiel van de Westmolen. Onder: de authentieke sfeer hangt nog in het bovenhuis. Hier is ook de typerende binnenvangstok te zien.  Theo de Rooij (24-9-2012).  | Database Nederlandse molens
© Boven: het bovenwiel van de Westmolen. Onder: de authentieke sfeer hangt nog in het bovenhuis. Hier is ook de typerende binnenvangstok te zien.
Theo de Rooij (24-9-2012).
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.