Arkel, Zuid-Holland

Jan van Arkel

Foto van Jan van Arkel, Arkel, Na jaren weer draaiend! Justin van den Heuvel (7-7-2014).  | Database Nederlandse molens
© Na jaren weer draaiend! Justin van den Heuvel (7-7-2014).

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

Jan van Arkel

1852
Stellingmolen
Achtkante molen
Korenmolen
Koren- en runmolen

Tot ca. 1940 was de molen ook voorzien van een koppel schorsstenen.

Vlietskade 1004
4241 WB Arkel
X: 127999 Y: 431116
N 51.867943 O 4.995167
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zuid-Holland
Molenlanden
Arkel
Gemeente Arkel, sectie C, nr. 2614
SIMAV

Als gevolg van de gemeentelijke herindeling ging de molen per 1 januari 1986 in eigendom van de gemeente Arkel (eigenaar sinds 1947) over in de gemeente Giessenlanden.
Op 1 mei 1991 volgde overdracht aan de Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV).

Maalvaardig
2021: 123.904
2020: 88.040
2019: 118.363
2018: 131.859
2017: 92.007
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2016: 60.695
  • 2015: 112.239
  • 2014: 68.935
  • 2013: 81.735
  • 2009: 61.235
  • 2008: 61.357
  • 2007: 62.245
  • 2005: 60.918
  • 2004: 61.188
  • 2003: 60.898
  • 2002: 60.159
Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf; binnenkort bed & breakfast

Zeer groot

Jan Ensing / Marcel Korevaar

Momenteel niet bekend.

Fietsroute in de buurt van Jan van Arkel via fietsnetwerk.nl
949
02560
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Jan van Arkel

Constructie

Constructie

Eiken achtkant, gedekt met riet, op stenen voet

Gedekt met riet

26,30 m.
Systeem Fauël op beide roeden

In 1943 werd op beide roeden het systeem Van Bussel aangebracht. In 1969 werd dit vervangen door het systeem Fauël (fokwieken).

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

Engels met 31 rollen; kruilier
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok

Eén koppel 17der blauwe stenen en één koppel 17der kunststenen; twee regulateurs;  sleepluiwerk; elektrisch luiwerk; twee silo's. N.B. Een jacobsladder en mengketel zijn nog wel aanwezig, maar gedemonteerd.
Woning in de molen, sinds de zomer van 2020 in gebruik als bed & breakfast.

Bovenwiel 61 kammen
Bovenschijfloop 28 staven, steek 14,3 cm.
Spoorwiel 97 kammen
Steenschijflopen 30 staven, steek 9,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 7,04

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften ANNO 1851 en in sierlijke letters de naam 'Jan van Arkel'

In het onderachtkant aan de ZO-zijde een stichtingssteen met het opschrift:

DE EERSTE STEEN GELEGD
DOOR
W.C.P.E. de KLOPPER
OUD 6 1/2 JAREN
18
18 51
8

Jan van Arkel

Verwijzingen

Jan van Arkel

Geschiedenis

Geschiedenis

Rond 1840 gingen er stemmen op om in Arkel een molen te laten verrijzen. Op 27 september 1840 werd Antonie Rekoert uit Groot-Ammers vergunning verleend een korenmolen te laten bouwen. Vanwege de hoge accijnzen, de zogenaamde ‘belasting op het gemaal’, zag hij hier bij nader inzien van af.
Korte tijd later, op 15 juli 1846, werd door het plaatselijk bestuur aan Willem van Tuil, korenmolenaar te Giessen-Nieuwkerk, vergunning verleend om in een boomgaard een korenmolen te bouwen. Van Tuil had de boomgaard voor dit doel inmiddels aangekocht. Het provinciaal bestuur weigerde echter een vergunning af te geven omdat naar zijn oordeel de molen te dicht bij de openbare weg was gepland. De minimale afstand tussen rijweg en molen moest vijftig el meten. Omdat het aangekochte perceel kennelijk te klein was het plan aan te passen, kon de bouw niet doorgaan.

In het voorjaar van 1851 werd hetzelfde stuk boomgaard aangekocht door Johannes Westers, aannemer uit Utrecht. Westers had kort daarvoor in het Noord-Hollandse Schermerhorn de twee ondermolens A en B voor ƒ 1.085,-- aangekocht die daar als ondermolens hadden gediend en door en experiment met vervijzeling overbodig waren geworden. Westers zag mogelijkheden beide ondermolens als korenmolens te herbouwen, te weten een in Soest, die ondertussen is verdwenen (zie de database van Verdwenen Molens) en de andere in Arkel. Om boven de omliggende bebouwing uit te komen, werd de houten romp op een hoge gemetselde onderbouw geplaatst die werd voorzien van een stelling. Vanaf 1851 tot kort voor de Tweede Wereldoorlog was in de molen nog een koppel stenen aanwezig waarmee eikeschors werd vermalen tot run. Dit produkt werd afgezet aan in Gorinchem gevestigde leerlooierijen.

In juli en augustus 1943 volgde belangrijk herstel door de fa. Adriaens uit Weert, onder leiding van Chris van Bussel: een houten roede werd vervangen door een gebruikt exemplaar (dat al enige jaren bij de molen had gelegen). Vervolgens werd de Oud-Hollandse ophekking gewijzigd in het systeem Van Bussel. Ook kreeg de molen een ander bovenwiel, afkomstig uit de in 1942 gesloopte beltkorenmolen van Heeze (N.B.). Opmerkelijk: de eveneens uit die molen afkomstige bovenschijfloop is onderweg vermoedelijk gestolen, want het werd bij aankomst van de trein niet aangetroffen!

In 1946, toen de concurrentie van de grotere meelfabrieken steeds meer voelbaar werd, overwoog eigenaar C. Scherpenisse de molen gedeeltelijk te laten slopen om in het stenen onderachtkant over te gaan op motorische bemaling. Grote inzet van de Arkelse burgemeester Scheffer heeft voorkomen dat dit kon gebeuren en mede dankzij donaties en leningen kon de molen op 30 december 1947 door de gemeente Arkel worden aangekocht.
Het jaar daarop werd het kruirad vervangen door een lier. Van 1947 tot 1952 was de molen verhuurd aan een lid van de bekende molenaarsfamilie Schuurman.

In 1955 kocht molenaar Scherpenisse een koppel stenen aan dat aangedreven werd door een Brons-dieselmotor, voor gebruik tijdens windstille perioden. Door de molen werden toen alleen nog granen tot veevoeder vermalen (malen voor bakkerijen heeft na 1945 niet meer plaatsgevonden).
Vijf jaar later werd een belangrijke restauratie uitgevoerd waarbij stelling,  windpeluw, een steenrondsel, staartbalk, korte en lange spruit en vijf velden net werden vernieuwd. Ook verving een Engels kruiwerk de houten rollen.

Toen in 1969 een roede vervangen moest worden, werden bij die gelegenheid op beide roeden fokken aangebracht. Dit kon helaas niet verhinderen dat de molen al een jaar later buiten gebruik kwam.

In 1978/'79 werd de lange spruit in ijzer vervangen en werden de staartbalk, kapzolder en een steenkuip vernieuwd en reparaties aan het rietdek en de stelling uitgevoerd. Die laatste werd in 1982 geheel vernieuwd.

Begin 2010 werd de molen stilgezet vanwege de slechte staat van de fokken. Maar er moet nog veel meer gebeuren; zo was de stenen onderbouw niet best meer en dient grondig te worden hersteld.
Enige tijd later was de molen zover hersteld dat er weer gedraaid kon worden. Later heeft men de onderbouw verhuurd aan diverse startende ondernemingen, maar in 2020 werd anders beslist: de onderbouw zal als bed & breakfast gebruikt gaan worden. Te hopen is dat dit niet ten koste gaat van de molen als draai- en ook maalvaardig monument.

De grove verhoudingen van het enorme bovenwiel doen sterk vermoeden dat het afkomstig is van een poldermolen. Wat zou betekenen dat de 'Jan van Arkel' de derde molen is waar dit wiel dienst doet.


Jan van Arkel

Aanvullingen

Aanvullingen

De Provinciale NH Courant van 17 juli 1920 berichtte onder meer dit:
„Te Arkel is de bliksem ingeslagen in den korenmolen, verbrijzelde de helft van een molenwiek, sloeg op verschillende plaatsen stukken uit den muur, vernielde balken en zolderplanken en wierp in de huiskamer vazen, schilderijen, kopjes en schoteltjes door elkaar, doch veroorzaakte geen brand. Van twee op elkaar liggende molensteenen is de geheele kuip weggeslagen en de steenen zijn geheel vernield; ze liggen in kleine stukjes. Een der eigenaars van den molen sloeg, evenals de dienstbode, tegen den grond."

Jan van Arkel

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Jan van Arkel

Actuele foto's

Jan van Arkel, Arkel, Kees Kammeraat (13-10-2018) | Database Nederlandse molens
© Kees Kammeraat (13-10-2018)
Jan van Arkel, Arkel, Hans Viveen (2004) | Database Nederlandse molens
© Hans Viveen (2004)
Jan van Arkel, Arkel, Justin van den Heuvel (26-5-2015) | Database Nederlandse molens
© Justin van den Heuvel (26-5-2015)
Jan van Arkel, Arkel, Piet Glasbergen (18-5-2013) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (18-5-2013)
Jan van Arkel, Arkel, Piet Glasbergen (18-5-2013) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (18-5-2013)
Jan van Arkel, Arkel,  Justin van den Heuvel (26-5-2015)Het enorme bovenwiel. | Database Nederlandse molens
© Justin van den Heuvel (26-5-2015)
Het enorme bovenwiel.
Jan van Arkel, Arkel, William Bouter (11-8-2018) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (11-8-2018)
Jan van Arkel, Arkel, William Bouter (11-8-2018) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (11-8-2018)
Jan van Arkel, Arkel, William Bouter (11-8-2018) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (11-8-2018)
Jan van Arkel, Arkel, William Bouter (9-4-2016)De steenzolder.  | Database Nederlandse molens
© William Bouter (9-4-2016)
De steenzolder.
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.