Aarlanderveen, Zuid-Holland

De Putmolen / Molen Nr.4

Foto van De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (24-5-2019) | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (24-5-2019)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

De Putmolen / Molen Nr.4

1801
Grondzeiler
Achtkante molen
Poldermolen
Kerkvaartsweg 61
2445 AC Aarlanderveen
X: 109403 Y: 461001
N 52.135326 O 4.721203
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zuid-Holland
Alphen aan den Rijn
Aarlanderveen
Gemeente Aarlanderveen, sectie A, nr. 2063
Stichting Molenviergang Aarlanderveen

De Stichting Molenviergang Aarlanderveen eigenaar sinds 1963, daarvoor was dat vanaf de bouw de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen.

Maalvaardig
2021: 710.850
2020: 798.001
2019: 774.058
2018: 705.255
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2016: 906.835
  • 2015: 837.046
  • 2013: 694.798
  • 2012: 952.000
  • 2011: 1.178.785
  • 2004: 944.644
Bemalen van de Put, het diepste gedeelte van de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen

Bijzonder groot

Johan Slingerland
0172-571854

Uitsluitend op afspraak; bij de molen is een klein ontvangstcentrum.

Fietsroute in de buurt van De Putmolen / Molen Nr.4 via fietsnetwerk.nl
Wandelroute in de buurt van De Putmolen / Molen Nr.4 via molenwandelingen.nl
942
00052
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Putmolen / Molen Nr.4

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde veldmuren van 2,00 m.

Gedekt met riet

27,50 m.
Binnenroede systeem Fauël; buitenroede systeem Van Bussel

In 1936 kreeg deze molen op beide roeden het systeem Dekker. Vanaf ca. 1968 had de buitenroede het systeem Fauël (fokwieken).
Na de asbreuk van 1989 kreeg de molen op beide roeden het systeem Fauël met steekborden.
In 1999 werd op de buitenroede het systeem Van Bussel aangebracht, dit hing samen met een verandering in de overbrenging van de vijzel.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

48 ijzeren rollen, kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel

Stalen vijzel Ø 1,63 m.
Woning in de molen

Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 31 staven, steek 13,0 cm.
Onderwiel 35 kammen
Vijzelwiel 32 kammen, steek 15,5 cm.
Overbrengingsverhouding: 1 : 2,29

Eigenlijk eenvoudige, maar tegelijk bijzonder fraaie baard, overwegend donkergroen geverfd, met onder meer de tekst 'TJAAR J80J' en verder enige krullen en initialen.

De windpeluw is versierd met enige accoladen.

Op het ondertafelement aan de westkant staat geverfd 'No.4'.

Jan de Bruijne, Gouda en Leendert van Leeuwen Lzn., Aarlanderveen (1801)

De Putmolen / Molen Nr.4

Verwijzingen

Verwijzingen

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

De Putmolen / Molen Nr.4

Geschiedenis

Geschiedenis

Deze molen staat apart van de overige drie op rij staande molens en ligt nabij de provinciale weg ca. 800 m ten zuidwesten van Aarlanderveen. Nadat op het eind van de 18e eeuw de huidige droogmakerij was ontstaan, bleef er nog een veenplas van ruim 100 ha over. Om deze zogenaamde 'Put' afzonderlijk droog te malen werd in 1801 voor ƒ 22.000,-- deze vijzelmolen gebouwd.
Deze molen werd neergezet op de plaats, waar voorheen een korenmolen had gestaan. Die molen was in 1782 overgeplaatst naar een andere locatie in Aarlanderveen en zou daar in 1870 verbranden. Daarna verrees op die plaats de nog bestaande stellingmolen 'De Morgenster'.

Opvallend is de bouw op een soort bergje, waardoor de molen duidelijk uitsteekt boven het polderland. Sommigen spreken daarom wel van een 'beltpoldermolen'. De vijzel heeft een diameter van 1,45 m. waarmee het water tot 0,90 m. hoogte is op te voeren.

Twee keer in korte tijd raakte deze molen zwaar beschadigd: op 7 oktober 1989 brak tijdens het malen de bovenas, waarbij het gehele wiekenkruis verloren ging en de molen zelf ook behoorlijk beschadigd raakte.
Van de toen gebroken gietijzeren bovenas was bekend dat er problemen waren, vermoedelijk een oude breuk: de as 'tikte' namelijk bij lage snelheden. Reeds in 1924 waren daarom de vulstukken al vervangen door nieuwe, die de bovenas over vrijwel de gehele lengte omsloten.

In september 1990, de molen was net hersteld, ontstond er brand, vermoedelijk door een bolbliksem. De schade aan de kap was groot; zo moest het bovenwiel geheel worden vernieuwd; de nieuwe bovenas, die nog geen jaar had gedraaid, werd afgekeurd en vervangen door een nieuwe.

Sinds 1999 heeft deze molen op één roede niet langer fokken, maar het systeem Van Bussel. Ook is de overbrenging naar de vijzel 'verlangzaamd' door het plaatsen van een kleiner onderwiel.

De andere drie molens van de "Drooggemaakte polder aan de Westzijde van Aarlanderveen" zijn eerder gebouwd dan deze, maar elk een keer verbrand en daarna herbouwd. Molen Nr. 4 is, hoewel dus pas later aan de bemaling toegevoegd, onbedoeld de oudste van de vier gebleken.

Molenaars op deze molen:
Pieter Zaal (vermeld rond 1810)
Cornelis van der Werf (ca. 1815 - 1834)
Arie van der Werf (1834 - 1877)
Arie van der Bijl (ca. 1878 - 1911)
Anna van der Bijl - van der Werf (1911 - 1912)
Jacob van der Bijl, zoon van (1912 - 1950)
Jacob 'Jaap' Slingerland (1950 - 1987, kwam van Nr. 1)
Johan Slingerland (1988 - heden)

Bij in vol bedrijf zijnde molens als deze hoort geregeld onderhoud. In de nazomer van 2018 werden bijvoorbeeld de korte spruit vervangen, beide roeden doorgeschoven en de vier enden opnieuw opgehekt. 


De Putmolen / Molen Nr.4

Aanvullingen

Aanvullingen

Vormt een onderbemaling van de enige nog werkende molengang ter wereld. Feitelijk is 'Aarlanderveen' geen molenviergang, maar een driegang met een extra ondermolen; deze molen dus.

Deze molen wordt tegenwoordig meestal "De Putmolen" genoemd (omdat hij De Put, het diepste gedeelte van de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen, bemaalt). De aanduiding 'Nr. 4' is een beetje in onbruik geraakt.
In de notulen van het polderbestuur wordt steeds gesproken over 'de vijzelmolen', omdat deze molen zich daarin volstrekt van de andere drie onderscheidde.

Jan Hofstra, De Putmolen heeft zijn geheim, in: Molenwereld 9 (2002), p. 242 - 249.
Jan Hofstra, Een sleutel voor het geheim van de Putmolen?, in: Molenwereld 10 (2002), p. 276 - 278.

De Putmolen / Molen Nr.4

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Putmolen / Molen Nr.4

Actuele foto's

De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (20-8-2019) | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (20-8-2019)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Gert Klooster (16-10-2011). | Database Nederlandse molens
© Gert Klooster (16-10-2011).
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Piet Glasbergen (22-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (22-6-2019)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (22-8-2020) | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (22-8-2020)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Wim Koree (17-10-2018) | Database Nederlandse molens
© Wim Koree (17-10-2018)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (3-9-2021)De molen mooigezet ter ere van het 40 jarig huwelijk van de molenaar Johan Slingerland en zijn vrouw. | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (3-9-2021)
De molen mooigezet ter ere van het 40 jarig huwelijk van de molenaar Johan Slingerland en zijn vrouw.
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Frank Moerland (11-3-2017) | Database Nederlandse molens
© Frank Moerland (11-3-2017)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Piet Glasbergen (22-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (22-6-2019)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Piet Glasbergen (22-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (22-6-2019)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Pieter Zuijkerbuijk (5-4-2020) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (5-4-2020)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bram de Vries (28-12-2021) | Database Nederlandse molens
© Bram de Vries (28-12-2021)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Frank Moerland (11-3-2017) | Database Nederlandse molens
© Frank Moerland (11-3-2017)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Frank Moerland (11-3-2017) | Database Nederlandse molens
© Frank Moerland (11-3-2017)
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (22-3-2018)Het bovenwiel. | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (22-3-2018)
Het bovenwiel.
De Putmolen / Molen Nr.4, Aarlanderveen, Bjorn Jannink (22-3-2018)De brandsporen van bijna 28 jaar geleden zie je nog steeds. | Database Nederlandse molens
© Bjorn Jannink (22-3-2018)
De brandsporen van bijna 28 jaar geleden zie je nog steeds.
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.