Veere, Zeeland

De Koe

Foto van De Koe, Veere, Thije Jansen (2-5-2021) | Database Nederlandse molens
© Thije Jansen (2-5-2021)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

De Koe

1909
Stellingmolen
Ronde stenen molen
Korenmolen
Warwijcksestraat 16
4351 BE Veere
X: 35279 Y: 397026
N 51.549431 O 3.661039
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zeeland
Veere
Veere
Gemeente Veere, sectie A, nr. 1911
Momenteel niet bekend
Maalvaardig
2019: 4.585
2018: 4.060
2017: 10.074
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2015: 41.053
  • 2014: 26.973
  • 2013: 13.183
  • 2012: 13.065
  • 2011: 12.296
  • 2010: 11.847
  • 2009: 2.847
  • 2008: 9.703
  • 2007: 27.253
  • 2005: 6.728
  • 2004: 22.303
  • 2003: 21.171
  • 2002: 25.653
Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf; weekendwoning

Bijzonder groot, aan vrijwel alle kanten vrij in de wind en in het zicht gelegen. Maar ook hier valt op dat bomen hoger kunnen worden.

- vacature -

Niet te bezichtigen

Fietsroute in de buurt van De Koe via fietsnetwerk.nl
921
03319
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Koe

Constructie

Constructie

Ronde stenen molen, tot de stelling zwart geteerd; boven de stelling geheel gewit

Gedekt met zinken platen

23,50 m.
Oud-Hollands

Van 1936 tot de grote restauratie van 1975/76 was de binnenroede voorzien van het systeem Bilau. De buitenroede bleef al die tijd Oud-Hollands.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

Engels, kruirad
IJzeren hoepelvang; vangbalk met haak; vangtrommel

Eén koppel 16der blauwe stenen en twee koppel 16der kunststenen; twee regulateurs; buil; graanreiniger; sleepluiwerk.
Woning in de molen en de aangebouwde schuren.

Bovenwiel 76 kammen
Bovenbonkelaar 37 kammen, steek 10,8 cm.
Spoorwiel 87 kammen
Steenwielen 27 tanden
Overbrengingsverhouding 1 : 6,72

van de stelling: 7,00 m.

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met in koeienletters "DE KOE".

Thans onzichtbaar vanwege een aangebouwde schuur, is de hardstenen gevelsteen van zijn voorganger ingemetseld.
Versierd met het gekroonde wapen van Veere met een boot tussen twee torens. Hetzelfde geldt voor de daaronder aangebrachte gevelsteen met opschrift: jh:A: BEE 1736 7m/12d.

Gebr. de Troye, Middelburg (1909)
Fa. Doornbosch, Adorp (1975/76)

De Koe

Verwijzingen

De Koe

Geschiedenis

Geschiedenis

Deze walkorenmolen werd in 1908/09 gebouwd in opdracht van Jacob Willem 'Jaap' Markusse, nadat zijn molen, een grondzeiler uit 1736, op 14 november 1907 was afgebrand.
Op de fundering van de voorganger bouwde de fa. De Troye uit Middelburg een flinke stellingmolen. Hierbij werd gebruik gemaakt van roeden en een deel van het gaandewerk van de in 1908 onttakelde stellingkorenmolen De Onderneming te Koudekerke (thans valt dit onder Middelburg).

De brand, de nasleep ervan en de herbouw hadden voor Markusse allerlei gevolgen, financieel maar ook persoonlijk. In 1908 werd hij failliet verklaard. Zijn molen en ander onroerend goed kwamen in handen van advocaten, maar evengoed bleef hij er molenaar. Kort daarna verliet zijn vrouw hem; in 1912 scheidden zij officieel. Opmerkelijk is, dat Markusse zichzelf eind 1908 in diverse krantenadvertenties aanduidt als 'motor-molenaar'. Of de molen was nog niet klaar óf nog niet afbetaald en mocht daarom niet worden gebruikt.
In 1920 kocht Christina Pieternella Markusse-Groenewegen, tweede vrouw van Jaap Markusse, de molen terug, maar een succesvol bedrijf werd het kennelijk niet meer: in 1923 verkocht zij alles aan Simon van den Hamer, afkomstig uit Kruiningen. Diens zoon Adriaan Jan verwierf de molen in 1939. Simon bleef evenwel daar dé molenaar en stierf 'in het harnas' op 12 december 1956. Tot 1964 zou de molen voor bakkers en boeren blijven malen; daarna was het afgelopen.

Over de opzet van deze molen in 1909 is het nodige te vertellen: zeer bijzonder en sterk afwijkend van wat op de meeste korenmolens gebruikelijk is, is de hier door De Troye toegepaste onderaandrijving van de stenen. Het spoorwiel bevindt zich ónder de steenzolder. De steenspillen zijn daarom voorzien van sterwielen en niet van schijflopen, omdat anders de stenen niet op een normale manier uit hun werk konden worden gezet. 
Ook na 1909 was nog het nodige in de molen geïnvesteerd: zo werden in 1922 twee nieuwe Potroeden besteld (door Van den Hamer, niet mw. Markusse!) en geleverd. Aangenomen moet worden dat de niet zo oude, maar wel verlengde roeden, die nog in Koudekerke hadden gedraaid, niet sterk genoeg waren en dus niet voldeden.
In 1936 werd de binnenroede voorzien van het stroomlijnsysteem Bilau; pas in 1938 werd daartoe de bovenas doorboord; eerder werkte dit systeem niet geweldig. In datzelfde jaar (of bij dezelfde gelegenheid?) werd de vangstok vervangen door een trommel.

Tot 1964 werd er gemalen met een koppel 16der blauwe en twee koppel 16der kunststenen. Op de eerste zolder stond een buil en op de vierde zolder een mengmachine (welke in 1964 werd verwijderd). Daarnaast waren er nog een graanreiniger op de vierde zolder en op de begane grond een koekenbreker (die eveneens in 1964 werd weggehaald).

Eenmaal buiten bedrijf bleef onderhoud uit en al snel raakte de molen in verval. Na enige malen te zijn doorverkocht, werd 'De Koe' eigendom van ir. W.J. Mees uit Wassenaar.
In 1975/76 volgde een forse restauratie, waarbij grote delen van de kap werden hersteld en roeden en stelling geheel vernieuwd. Het systeem Bilau verdween van de binnenroede en de Vlaamse vang maakte plaats voor een stalen hoepelvang.

De onderste zolders van deze molen zijn ingericht als weekendverblijf; het opmerkelijke binnenwerk met onderaandrijving bevindt zich nog altijd in de molen, maar wordt niet meer gebruikt.
In 2020 kreeg de molen, nadat deze geruime tijd te koop had gestaan, een nieuwe eigenaar.

Alle jaren dat "De Koe" als weekendverblijf diende is deze zo af en toe aan het draaien gebracht. In 2020 stopte dat echter, nadat Bas Verbiest vanwege zijn leeftijd hiermee ophield.


De Koe

Aanvullingen

Aanvullingen

De enige nog bestaande windmolen in Nederland met een vanaf de bouw gemaakte onderaandrijving.

Als de molenaar vroeger wegens harde wind met gezwichte zeilen maalde, had de veerman het recht een dubbel tarief te rekenen voor de overvaart Veere - Kamperland.
In de praktijk zullen molenaar en veerman het wel eens op een akkoordje hebben gegooid, de veerman was tenslotte ook de cafébaas...

In een rekeningenboek inzake de inkomsten en uitgaven van de kamer van retorica van de stad Veere uit 1599 wordt gesproken van de windmolen “antmoelwater genaempt De Coe”. De naam is dus al meer dan 400 jaar oud en de huidige molen is tenminste de derde die daarmee is uitgerust.
Opmerkelijk (of niet): er was in Veere in die tijd ook een molen "De Stier".

E. van Wijk, Molens in Veere (z.p.; z.j.(1993)).

Molenaarsadvertenties

Historische gegevens over molenaars van deze molen

In De Molenaar, 31-12-1902, pagina 3
Door molenaar Markusse J.W.
terstond gevraagd molenaarsknecht
In De Molenaar, 07-01-1903, pagina 4
Door molenaar Markusse J.W.
gevraagd molenaarsknecht scherpen met de hand
In De Molenaar, 14-01-1903, pagina 4
Door molenaar Markusse J.W.
gevraagd molenaarsknecht
In De Molenaar, 08-09-1926, pagina 594
Door molenaar Hamer S. v.d.
gevraagd molenaarsknecht
In De Molenaar, 09-10-1929, pagina 764
Door molenaar Hamer S. v.d.
gevraagd windmolenaarsknecht , pg en gehuwd
Compilatie: Erik Stoop

De Koe

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Koe

Actuele foto's

De Koe, Veere, Hennie Boersma (9-7-2013) | Database Nederlandse molens
© Hennie Boersma (9-7-2013)
De Koe, Veere, Piet Glasbergen (20-6-2014) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (20-6-2014)
De Koe, Veere, Teus Reijmerink (3-12-2017) | Database Nederlandse molens
© Teus Reijmerink (3-12-2017)
De Koe, Veere, Anna Meesters (23-10-2013) | Database Nederlandse molens
© Anna Meesters (23-10-2013)
De Koe, Veere, Tanja van Eenennaam (11-9-2015) | Database Nederlandse molens
© Tanja van Eenennaam (11-9-2015)
De Koe, Veere, Teus Reijmerink (10-12-2017) | Database Nederlandse molens
© Teus Reijmerink (10-12-2017)
De Koe, Veere, Bovenste foto: Hessel de Vries (22-10-2008), onderste foto Ton Koorevaar (24-5-2012). | Database Nederlandse molens
© Bovenste foto: Hessel de Vries (22-10-2008), onderste foto Ton Koorevaar (24-5-2012).
De Koe, Veere, Piet Glasbergen (20-6-2014). | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (20-6-2014).
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.