Goëngahuizen, Fryslân

Jansmole

Foto van Jansmole, Goëngahuizen, G. den Os (1-9-2018)De molenaar schrijft: Bezoek is tamelijk zeldzaam op poldermolens. Als ze zich aankondigen hijsen we de vlag. | Database Nederlandse molens
© G. den Os (1-9-2018)
De molenaar schrijft: Bezoek is tamelijk zeldzaam op poldermolens. Als ze zich aankondigen hijsen we de vlag.

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

Jansmole

1726
Spinnenkop
Spinnenkop
Poldermolen
Peansterdyk 10B
8497 NL Goëngahuizen
X: 188482 Y: 566331
N 53.082840 O 5.886987
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Fryslân
Smallingerland
Goëngahuizen
Gemeente Boornbergum, sectie D, nr. 723
Stichting De Fryske Mole
Maalvaardig in circuit
2018: 32.928
2017: 15.000
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
Vh. bemalen van de polder Van der Meer, thans buiten bedrijf

Zeer groot

Kees Munting / Rudolphus Wagenaar / Nico Meinsma / Dick Steenwijk
0512-355791 / 06-51804512

Als de molen draait en op afspraak

Fietsroute in de buurt van Jansmole via fietsnetwerk.nl
72
06486
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Jansmole

Constructie

Constructie

Vierkante ondertoren gedekt met dakpannen

Bovenhuis gedekt met houten delen

14,00 m.
Oud-Hollands met a-symmetrisch getimmerde achterzomen

Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

Zetelkruiwerk; kruihaspel
IJzeren hoepelvang, uitgevoerd als trekvang

Houten vijzel, helling 22°, L=2,10 m., 3 gangen, D=100 cm., sp.= 84cm.

Bovenwiel 41 kammen
Bovenbonkelaar 23 kammen
Onderwiel 33 kammen
Vijzelwiel 29 kammen
Overbrengingsverhouding 1 : 2,03

Agricola Bouw (vh. Bouw 75), 2010/11

Jansmole

Verwijzingen

Verwijzingen

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

Jansmole

Geschiedenis

Geschiedenis

De Jansmolen bemaalde voorheen de voormalige polder Van der Meer. Een oorspronkelijk bouwjaar was tot 2019 niet bekend of overgeleverd, al was wel bekend dat al zeer lang op deze plaats een spinnekop heeft gestaan, zo staat de molen in 1832 in het kadaster vermeld.
Inmiddels heeft dendrochronologisch onderzoek (onderzoek naar de leeftijd van het in de molen gebruikte hout) uitgewezen dat deze molen voor Friese begrippen echt heel oud is, sterker nog: dit is voorzover nu bekend de oudste nog bestaande molen in Fryslân. Bepaalde delen van de ondertoren en -tafelement zijn vervaardigd uit eiken die in of omstreeks 1726 zijn gekapt.
Duidelijk is evenwel ook dat dit alleen de ondertoren geldt: het bovenhuis is al diverse malen geheel vernieuwd.
 
Deze molen beleefde met enige 'regelmaat' de cyclus: stilstand-verval-herstel (etc.) beleefd. Op foto's uit 1952 lijkt deze molen, met zijn buurmolen De Modderige Bol, al buiten bedrijf. In 1957 stond de molen met een gebroken roede, maar daarna moet men toch weer het nodige herstel hebben uitgevoerd, want op foto's van rond 1970 is de toestand redelijk, zij het statisch. Bovendien lijken beide roeden te kort.
In 1980 was opnieuw duidelijk sprake van verval en rond 1982 was dat als "dramatisch" te betitelen: het bovenhuis in slechte staat en provisorisch ondersteund, het wiekenkruis hing er schots en scheef bij. 
 
In 1990/91 volgde zeer groot herstel, waarbij onder meer een nieuwe gietijzeren bovenas werd gestoken (ter vervanging van de fraai met Franse lelies beschilderde houten as). Maalvaardig maken was er nog niet bij: bij wijze van bovenwiel plaatste men een soort schijf op de as: hiermee kon de molen draaien (en worden gevangen). 

In 2010/11 heeft men de molen opnieuw gerestaureerd en nu voorzien van een echt binnenwerk met kamwielen. In december 2011 werd een houten vijzel aangebracht, zodat de molen ook weer kon malen, zij het in circuit. De gietijzeren as kwam bij deze gelegenheid te vervallen: de Jansmole kreeg een nieuwe houten bovenas. In het algemeen vindt men in Friesland dat een spinnekop een houten bovenas dient te hebben.


Jansmole

Aanvullingen

Aanvullingen

Deze molen werd, naast "Jansmole", ook wel "De Modden" genoemd. Deze laatste naam erkent men inmiddels niet meer. 

Jansmole

Historische foto's

Historische foto's

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Jansmole

Actuele foto's

Jansmole, Goëngahuizen, Edo Werkman (19-12-2008) | Database Nederlandse molens
© Edo Werkman (19-12-2008)
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (4-2018)De helling van as en wiekenkruis is 20 graden. Bij kleinere vierkante spinnekoppen is het zeker 25-30 graden.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (4-2018)
De helling van as en wiekenkruis is 20 graden. Bij kleinere vierkante spinnekoppen is het zeker 25-30 graden.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (18-5-2018) | Database Nederlandse molens
© Anon. (18-5-2018)
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (28-9-2018)Bij de camping is een jachthaventje dat vlak bij de Wijde Ee ligt, het meer dat door de Tynje met de Pikmeer is verbonden. Voorbij het jachthaventje vaar je door de Modderige Bol, waar onze zustermolen naar genoemd is. Zo kun je binnendoor op wat kleiner water richting Veenhoop varen en omzeil je het grotere water, de Sitebuurster Ee en een stuk van de zeer bochtige Kromme Ee. Dat zie je op de foto meer in omgekeerde richting gebeuren en hangt van de wind af.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (28-9-2018)
Bij de camping is een jachthaventje dat vlak bij de Wijde Ee ligt, het meer dat door de Tynje met de Pikmeer is verbonden. Voorbij het jachthaventje vaar je door de Modderige Bol, waar onze zustermolen naar genoemd is. Zo kun je binnendoor op wat kleiner water richting Veenhoop varen en omzeil je het grotere water, de Sitebuurster Ee en een stuk van de zeer bochtige Kromme Ee. Dat zie je op de foto meer in omgekeerde richting gebeuren en hangt van de wind af.
Jansmole, Goëngahuizen, Edo Werkman (19-12-2008)De Jansmolen, met op de voorgrond De Modderige Bol. | Database Nederlandse molens
© Edo Werkman (19-12-2008)
De Jansmolen, met op de voorgrond De Modderige Bol.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (23-9-2017)Doordat die trapbomen zo stevig in die kast verwerkt zitten en ook nog schoren hebben, lijkt die staart alleen nodig om de hangers te steunen.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (23-9-2017)
Doordat die trapbomen zo stevig in die kast verwerkt zitten en ook nog schoren hebben, lijkt die staart alleen nodig om de hangers te steunen.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (1-9-2018)De houten vijzel in zijn houten bak.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (1-9-2018)
De houten vijzel in zijn houten bak.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (22-4-2017)Let op de zware trapconstructie. Kruireep, bezetreep, spaaktouwtje alles heeft zijn functie. Twee vangtouwen, één voor het lichten en één voor het belasten van de vang.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (22-4-2017)
Let op de zware trapconstructie. Kruireep, bezetreep, spaaktouwtje alles heeft zijn functie. Twee vangtouwen, één voor het lichten en één voor het belasten van de vang.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (23-9-2018)Het typische dwarse plankje (Sipman) tegen de windpeluw van de Noordelijke molens. We noemen dat “It hamstik” of hamstuk. | Database Nederlandse molens
© Anon. (23-9-2018)
Het typische dwarse plankje (Sipman) tegen de windpeluw van de Noordelijke molens. We noemen dat “It hamstik” of hamstuk.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (9-9-2017)Het nieuwe gaande werk. | Database Nederlandse molens
© Anon. (9-9-2017)
Het nieuwe gaande werk.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (9-9-2017)Ook een deel van het nieuwe gaande werk. | Database Nederlandse molens
© Anon. (9-9-2017)
Ook een deel van het nieuwe gaande werk.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (2-10-2017)De zeiltjes worden steeds binnen gehangen. Als ze nat zijn zoals vanochtend, dan worden ze uiteraard niet opgerold maar uitgehangen. Een goede oude gewoonte. | Database Nederlandse molens
© Anon. (2-10-2017)
De zeiltjes worden steeds binnen gehangen. Als ze nat zijn zoals vanochtend, dan worden ze uiteraard niet opgerold maar uitgehangen. Een goede oude gewoonte.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (22-6-2018)De onderste kokerbalken en de spil. | Database Nederlandse molens
© Anon. (22-6-2018)
De onderste kokerbalken en de spil.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (22-6-2018)Volgens kenners moeten die bovenste kokerbalken nog afkomstig zijn van dwars getuigde roeden. | Database Nederlandse molens
© Anon. (22-6-2018)
Volgens kenners moeten die bovenste kokerbalken nog afkomstig zijn van dwars getuigde roeden.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (zomer 2017)De spil komt boven in de kast uit de koker. De steenburrie draait om de koker die een geheel is met de toren. Wat een beetje verwarrend kan zijn, is dat men de toren in Friesland “It hûs” - het huis - noemt en het huis de kop. Dat is vermoedelijk de reden dat men in de molenaars cursus voor de kokermolen de overbodige toevoeging onder(toren) en boven(huis) heeft gebruikt en die benamingen bij de spinnekop in de tekst heeft aangehouden. | Database Nederlandse molens
© Anon. (zomer 2017)
De spil komt boven in de kast uit de koker. De steenburrie draait om de koker die een geheel is met de toren. Wat een beetje verwarrend kan zijn, is dat men de toren in Friesland “It hûs” - het huis - noemt en het huis de kop. Dat is vermoedelijk de reden dat men in de molenaars cursus voor de kokermolen de overbodige toevoeging onder(toren) en boven(huis) heeft gebruikt en die benamingen bij de spinnekop in de tekst heeft aangehouden.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (23-9-2018)De zwaarste balk die van rechtsonder naar linksboven loopt is de in de kast tot in de daklijst doorlopende trapboom. | Database Nederlandse molens
© Anon. (23-9-2018)
De zwaarste balk die van rechtsonder naar linksboven loopt is de in de kast tot in de daklijst doorlopende trapboom.
Jansmole, Goëngahuizen, Anon. (zomer 2017)Geen rijklamp of rust, slechts een verstelbaar kettinkje.  | Database Nederlandse molens
© Anon. (zomer 2017)
Geen rijklamp of rust, slechts een verstelbaar kettinkje.
Jansmole, Goëngahuizen, Foto van tussen 1991 en 2011: bij wijze van bovenwiel is om de gietijzeren bovenas een soort schijf aangebracht, om in ieder geval te kunnen vangen. De koningspil staat los, zonder bovenlager.  | Database Nederlandse molens
© Foto van tussen 1991 en 2011: bij wijze van bovenwiel is om de gietijzeren bovenas een soort schijf aangebracht, om in ieder geval te kunnen vangen. De koningspil staat los, zonder bovenlager.
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.