Oisterwijk, Noord-Brabant

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Foto van Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Ruud van Beers (6-1–2022) | Database Nederlandse molens
© Ruud van Beers (6-1–2022)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

1895
1910
Stellingmolen
Ronde stenen molen
Korenmolen
Langvennen Oost 120
5061 DR Oisterwijk
X: 140463 Y: 399721
N 51.586216 O 5.177447
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Noord-Brabant
Oisterwijk
Oisterwijk
Gemeente Oisterwijk, sectie A, nr. 4736
Stichting De Kerkhovense Molen
Maalvaardig
Ja
2020: 184.324
2019: 179.914
2018: 212.243
2017: 166.544
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2016: 178.182
  • 2015: 172.229
  • 2014: 170.069
  • 2013: 137.431
  • 2012: 157.634
  • 2011: 167.608
  • 2010: 155.710
  • 2009: 149.642
  • 2008: 139.678
  • 2005: 149.077
  • 2004: 161.712
  • 2003: 105.000
  • 2002: 154.907
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis

Groot

H. van Erve / H. Willemsen / W. Coppens / L. Lagerwerf
013 - 5212502

Zaterdag 14.00 - 17.00 uur.
Winkel en ('s zomers) terras: dagelijks 10.00 - 17.00 uur, behalve zondag.
Meelverkoop (bij de molen maar ook elders).

Fietsroute in de buurt van Onvermoeid / Kerkhovense Molen via fietsnetwerk.nl
572
02010
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Constructie

Constructie

Ronde stenen molen

Gedekt met dakleer

26,10 m.
Binnenroede Oud-Hollands; buitenroede systeem Fauël met automatische remkleppen

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
Fabrikaat en motornr. Type PK Brandstof Bouwjaar Status
SEW elektromotoren nr. 300924546.0001.99 R97DV160L 4/TH 15 / 1500 2011 aanwezig
         

Kruiwerk etc.

Engels met 33 rollen; kruihaspel
Losse Vlaamse blokvang; vangbalk met haak; vangtrommel

Een koppel 18der Franse stenen en één koppel 17der blauwe stenen; één koppel Franse stenen (Ø 1,45 m.) elektrisch aangedreven; sleepluiwerk; borstelbuil

Bovenwiel 75 kammen
Bovenschijfloop 33 staven
Spoorwiel 81 kammen
Steenschijven 29 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 6,3

van de stelling: 7,00 m.

Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met in witte letters op een okergeel fond de naam 'Onvermoeid'.

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Verwijzingen

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Geschiedenis

Geschiedenis

De huidige molen dateert van 1895, maar de geschiedenis van zijn voorgangers (standerdmolens) gaat terug tot 1369, toen er al sprake was van een windmolen te Karrichoven. De molen stond ten noorden van het gehucht Kerkhoven met verschillende boerenhoeven en vruchtbaar akkerland.

In het jaar 1800 komt, na diverse adellijke en niet-adellijke eigenaren, de molen in bezit van Wilhelmus van Me(e)rendonck, afkomstig uit het Belgische Balen. Van hem zijn nog diverse materiele zaken bewaard gebleven.
In de tweede helft van de 19e eeuw is de naam van de uit Tilburg afkomstige Johannes Sprangers verbonden aan de molen, en later van zijn zoon Antony (Toontje), tevens laatste mannelijke eigenaar van de houten standerdmolen die in de nacht van donderdag 5 april 1895 tot de grond toe afbrandde.

Naast graan werd hier ook veel schors gemalen met stenen met een speciaal daarvoor ingekapt scherpsel. Deze schorsstenen zijn bewaard gebleven en de laatste tastbare herinnering aan de afgebrande molen.
Vlak na de brand, 25 mei 1895, kocht Helena Vekemans, weduwe van molenaar Willem van Riel uit Dongen, het molenerf met de verkoolde molenresten aan van de weduwe Maria Dielemans-Sprangers, na de dood van haar broer Antony Sprangers eigenaresse van de standerdmolen.
Vlak voor de verkoop had Maria nog een ontwerp laten maken van een vervangende stenen stellingmolen door de Dongense molenmaker P.C. Schellekens. (N.B. Deze bouwtekening is later teruggevonden in het archief van Vereniging de Hollandsche Molen in Amsterdam).
De bouw moet snel hebben plaatsgevonden, want  de nieuwe molen wordt, mét woning, genoemd in een schuldverklaring van 10 januari 1896.

Op de nieuwe molen werden drie koppel maalstenen aangebracht. Eén voor het broodgraan, één voor veevoer en één voor het malen van schors. Het schorsmeel was toen een grondstof voor de sterk uitbreidende looi-industrie in dit deel van Noord-Brabant. Het malen van droge schors was stoffig, ongezond en bovendien brandgevaarlijk. Dit was ook de oorzaak van de heftige molenbrand van 23 maart 1910. Geklungel van de plaatselijke brandweer droeg zeker aan bij: in de haast om bij de molen te komen, vergaten zij de spuit(!!!). Toen die alsnog was opgehaald, bleek er geen bluswater in de buurt..... Er zat niets anders op dan alle openingen in de romp te dichten en af te wachten dat de brand door zuurstofgebrek vanzelf uitging. Het vuur ging tenslotte uit maar de molenromp had blijvende schade opgelopen.

Met onderdelen van de in 1910 buiten gebruik gestelde poldermolen van de polder Het Binnenland van Barendrecht bij Rhoon (onder Rotterdam) werd de Oisterwijkse molen hersteld. 
Van de gelegenheid werd gebruik gemaakt om een extra koppel schorsstenen in de molen te plaatsen. De leerlooierijen gebruikten namelijk meer looistof van tropische planten, die een fijner scherpsel vroegen dan nodig voor inlandse schors.
Aan de molen werd, blijkens een foto uit 1924, een ketelhuis met stoommachine toegevoegd. Een andere bijzonderheid was toen het aanbrengen van een zelfzwichtsysteem aan het gevlucht. Dit was maar kort in gebruik: lang vóór 1940 werden alweer zeilen toegepast. Van het zelfzwichtsysteem resteert achterop de kap nog de davit.

Uit een brief uit 1925 aan De Hollandsche Molen blijkt dat in de molen een benzinemotor is geplaatst en één roede ontbreekt. Dit laatste werd in 1926 hersteld.
In 1929 overleed Adriaan van Riel sr. en werd het maalbedrijf voortgezet door zijn zoon Adriaan jr., beter bekend als Ad. Door de crisistijd werd steeds minder met de wind gemalen. Tijdens de oorlogsjaren vond evenwel vanwege brandstoftekort een opleving van het windbedrijf plaats.
De laatste mulder was Piet van Riel, de oudere broer van Ad, die de molen huurde en ook een maalbedrijf had in Berkel-Enschot.

Toen na de Tweede Wereldoorlog de Kerkhovense molen definitief tot stilstand kwam, greep het verval snel om zich heen. In 1953 kocht de gemeente de molen van Ad van Riel. Herstel als maalwerktuig was in die tijd volstrekt nog niet in beeld en daarom mocht Van Riel de molen inwendig uitslopen voor zijn café ’t Molentje in de Kerkstraat. Na uitwendig herstel werd de molen verhuurd aan de Nederlandse Jeugdherberg Centrale te Amsterdam en ingericht als jeugdherberg.

In 1970 werd de molen tot Rijksmonument verklaard en de jeugdherbergfunctie opgeheven. In Nederland was inmiddels de visie ontstaan dat molens alleen maar voor het nageslacht behouden kunnen worden als werkend maalwerktuig. Hierdoor gestimuleerd werd tussen 1976 en 1979 de molen weer inwendig compleet gemaakt. In november 1979 werd voor het eerst sinds 30 jaar de molen weer op windkracht gemalen.

Vanaf 1980 werd rond de molen de nieuwbouwwijk Pannenschuur gebouwd. Het heeft veel voeten in de aarde gehad om te voorkomen dat de molen beroofd werd van zijn vrije windvang. Dankzij gerechtelijke uitspraken bleef de hoogte van de nieuwbouw beperkt.
Maar niet alleen uitwendig werd de molen bedreigd: de bouwkundige toestand gaf ook steeds meer zorg: sinds de brand van 1910 is er vaak sprake geweest van vochtdoorslag. Door wateroverlast, loszittende stenen en rottend hout moest uit veiligheidsoverwegingen de molen in april 1992 stilgezet worden.

Op 7 juli 1992 werd Stichting De Kerkhovense Molen opgericht om de molen in werkende staat op zijn oude plek voor Oisterwijk te behouden. Op 26 november 1993 verwierf de stichting de molen voor het symbolische bedrag van ƒ 1,-- en kon gewerkt gaan worden aan herstelplannen, die in 1995 konden worden omgezet in een opdracht aan de betrokken aannemers. In 1997 kwam het metselwerk gereed en in 1998 werd een begin gemaakt met het herstel van gevlucht, kap en gaandewerk.
Op 8 april 1999 werd het gevlucht aangebracht en op 1 mei 1999 kon de Oisterwijkse burgemeester Y.C.Th. J. Kortmann de molen weer officieel in gebruik stellen.

De molen draait regelmatig waarbij vaak wordt gemalen. Een leuke bijzonderheid is dat de molen bij verkiezingen dienst doet als stemlokaal.


Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Aanvullingen

Aanvullingen

Bijzonder bij deze molen is het - net als in Dongen en Hooge Zwaluwe - ijzeren stellinghek.

Bij de restauratie van 1999 is besloten om de molen weer de naam Onvermoeid te geven, zoals dat ook was sinds het herstel in 1926. De aanduiding 'Kerkhovense Molen' is evenwel ook in gebruik gebleven.

Scheirs, Jan en Wim de Bakker, Kerkhovense Molen Oisterwijk (Oisterwijk 1999)

Molenaarsadvertenties

Historische gegevens over molenaars van deze molen

In De Molenaar, 10-10-1934, pagina 744
Door molenaar Riel A. van
gevraagd molenaarsknecht
Compilatie: Erik Stoop

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Historische foto's

Historische foto's

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Onvermoeid / Kerkhovense Molen

Actuele foto's

Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Roelof Kluijtmans (2-5-2016) | Database Nederlandse molens
© Roelof Kluijtmans (2-5-2016)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Tony Hop (8-6-2013) | Database Nederlandse molens
© Tony Hop (8-6-2013)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Rob Van Rompaey (21-4-2016) | Database Nederlandse molens
© Rob Van Rompaey (21-4-2016)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Dirk Zuidgeest (28-10-2021) | Database Nederlandse molens
© Dirk Zuidgeest (28-10-2021)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Roelof Kluijtmans (2-5-2016) | Database Nederlandse molens
© Roelof Kluijtmans (2-5-2016)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Frank Hendriks (11-2-2022) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (11-2-2022)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Dennis van Dijk (6-1-2018) | Database Nederlandse molens
© Dennis van Dijk (6-1-2018)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)Elektrisch aangedreven maalstoel op de maalzolder. | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Elektrisch aangedreven maalstoel op de maalzolder.
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Dennis van Dijk (6-1-2018) | Database Nederlandse molens
© Dennis van Dijk (6-1-2018)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
Onvermoeid / Kerkhovense Molen, Oisterwijk, Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (26-10-2019)
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.