Kinderdijk, Zuid-Holland

Nederwaard Molen No.5

Foto van Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, William Bouter (23-2-2019) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (23-2-2019)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

Nederwaard Molen No.5

1738
Grondzeiler
Ronde stenen molen
Boezemmolen
Nederwaard 8
2961 AS Kinderdijk
X: 103795 Y: 432669
N 51.880199 O 4.643534
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Zuid-Holland
Molenlanden
Kinderdijk
Gemeente Nieuw Lekkerland, sectie A, nr. 1377
Stichting Werelderfgoed Kinderdijk
Maalvaardig
2021: 201.004
2020: 201.137
2019: 202.121
2018: 200.861
2017: 201.416
eerdere tellerstanden ( ↓ ↑ )
  • 2016: 201.022
  • 2015: 301.233
  • 2014: 209.872
  • 2013: 302.362
  • 2012: 61.423
  • 2010: 261.489
  • 2009: 310.539
  • 2008: 301.204
  • 2007: 303.084
  • 2006: 302.891
  • 2005: 304.462
  • 2004: 221.877
  • 2003: 151.533
Bemalen van de lage boezem van de Nederwaard, thans op vrijwillige basis; woning

Zeer groot

Arie Hoek

Niet te bezichtigen

Fietsroute in de buurt van Nederwaard Molen No.5 via fietsnetwerk.nl
1007
01516 bis
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Nederwaard Molen No.5

Constructie

Constructie

Ronde stenen molen

Gedekt met riet

28,10 m.
Oud-Hollands

Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
De Prins van Oranje 1112 1877 1877? aanw.

Kruiwerk etc.

48 ijzeren rollen; kruirad met hoge bank
Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel

IJzeren scheprad in de molen, Ø 6,30 m.; breedte 0,59 m. Fabrikaat sintelstuk: Gieterij Diepeveen, Lels en Smit Kinderdijk (1857).
Woning in de molen.

Bovenwiel 70 kammen
Bovenschijf 37 staven, steek 12,8 cm.
Onderschijf 24 staven
Onderwiel 91 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrenging 2,00 : 1

Eenvoudige baard, wit geverfd, groen afgebiesd, met het opschrift 'ANNO 1738'

Diverse instripties:
In de vangbalk: J.B.K
In de linkergording: N.H
In de hanebalk achterste kapspant: K.V.L
In de pottenbank in de gang van de molen: W.I.B

Pleun den Braanker, Papendrecht (1738)

Nederwaard Molen No.5

Verwijzingen

Verwijzingen

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

Nederwaard Molen No.5

Geschiedenis

Geschiedenis

De bouw van deze molen werd aangenomen door Pleun den Braanker uit Papendrecht voor ƒ 9300,--.

Van oudsher heeft deze molen scheef gestaan, mogelijk al sinds 1738, toen de molen goed en wel klaar was. In het verleden heeft men twee keer getracht, daar iets tegen te doen. Eerst rond 1800, toen zo'n 20 cm. in het metselwerk (aan de noordkant, het diepste punt) werd gecorrigeerd en nogmaals rond 1880, toen de kruivloer zo'n 15 cm. werd uitgevuld. Ook heeft men het spilkalf om deze reden een keer verzet.
De scheefstand bleef hier echter een probleem: vooral het kruien was vanouds lastig, omdat een extra bezetketting nodig was om te voorkomen, dat de kap tijdens het 'uitlopen' van de kruiketting vanzelf weer naar zijn diepste punt rolde! 

Tussen 1846 en 1946 was dit de peilmolen van de Nederwaard. In 1863 kwam er een extra watertoevoer, namelijk een tweede goot die vooral bij sterke wind enorm voordeel biedt: er ontstaat geen verhang en de molen blijft vrijwel onbeperkt water geven. Het onderwiel is voorzien van dubbele kruisarmen (mogelijk is dat gedaan als gevolg van die tweede waterloop).
Bijzonder is ook, dat de lange en korte spruit en zelfs twee kapspanten van metaal zijn: alles speciaal voor deze molen vervaardigd door de fa. Pot.
Bij het vervangen van de houten as door een gietijzeren exemplaar werd de oude penbalk niet verwijderd en deze zit er daarom, thans geheel onnut, nog steeds.

Na 2000 is er veel aan de molen vertimmerd: van december 2002 tot juli 2003 vangstukken vernieuwd, bovenwiel geschrooid en voorzien van een nieuw voering, spantring, kapzoldervloer, achterste kapspant, kruirad, windborden en enkele ramen nieuw. In 2004 vervanging van de bovenwielkammen en rietdekwerk. In november 2006 werd de kuip voor driekwart vernieuwd; apart is, dat deze molen nog een houten kuipband bezit, welke bij de restauratie is gehandhaafd (n.b. dit komt ook voor bij de Nederwaard nr. 7). Ook kwam er nieuwe houten beschoeiing langs de voorwaterloop, ook bijzonder, want bij de overige molens is deze in basalt uitgevoerd.
In 2008 zijn enkele kenmerkende elementen weer in oude luister hersteld, zoals het kippeschuurtje, buitentoilet, de pottenbank en de boenstoep. Al in 2004 was hier een 'Alblasserwaardse spin' geplaatst, een oud type speelmolen, dat in vroeger tijd veelvuldig in deze streek gezien werd.

Scheefstand bleef hier echter hét probleem. Op een zeker moment kon men daar niet meer omheen: in oktober 2010 werd gestart met een omvangrijke en kostbare restauratie, die rechtzetting van de molen, herstel van beide waterlopen, herstel van gaandewerk, kap en woning behelsde. Daartoe werd de molen geheel onttakeld en van binnen min of meer 'gestript'.
In juli 2011 stond de molen, mogelijk voor het eerst, recht, wat in dit geval wilde zeggen: men heeft de scheefstand van 4.5 graad teruggebracht naar ongeveer 2 graden, wat de situatie van rond 1900 was. Voordeel hiervan was dat er vrijwel niets gesloopt of aangepast hoefde te worden aan zolders en kruivloer. De molenromp rust thans in zijn geheel op een betonnen plaat.
In augustus 2011 werd de kap, die intussen op de grond van nieuw riet was voorzien, herplaatst. Ook werd gewerkt aan vernieuwing van de waterlopen. Op 28 november werden twee nieuwe roeden gestoken. Deze konden, omdat de molen veel minder scheef was komen te staan, weer in de oorspronkelijk bedoelde lengte van 28,10 meter worden uitgevoerd.
Op maandag 20 augustus 2012 werd proefgemalen; op dat moment was de molen alweer bewoonbaar.

Het scheprad zat op een tasting van 2.05 –NAP (de molen had zichzelf namelijk al scheefzakkend verdiept) maar staat  nu op 1.88 -NAP, in totaal is het scheprad dus zo'n 17 cm. gerezen. Hiermee is dit niet langer de grootste watergever van de Nederwaard (er is overigens nog ruimte op de koningspil om het onderschijf te laten zakken).
De molen die de rol van molen 5 heeft overgenomen en nu diepste tasting heeft is molen 7, met een tasting van 1.92 –NAP.


Nederwaard Molen No.5

Aanvullingen

Aanvullingen

Sinds 1747, dus ruim 250 jaar en vrijwel vanaf de bouw, wordt deze molen bemalen door leden van de familie Hoek.

De molen werd vroeger officieel "Heer Brooshoofd" genoemd. Vermoedelijk is die naam nooit echt in gebruik geweest; al zeer lang is de aanduiding 'Nr. 5' algemeen.

Jaap de Vries, 'De familie Hoek uit de Alblasserwaard', in: Molens 61 (2001) 14 - 15.

Nederwaard Molen No.5

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

Nederwaard Molen No.5

Actuele foto's

Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, Pieter Zuijkerbuijk (16-10-2018) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (16-10-2018)
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, Frank Hendriks (22-11-2018) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (22-11-2018)
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, Pieter Zuijkerbuijk (16-10-2018) | Database Nederlandse molens
© Pieter Zuijkerbuijk (16-10-2018)
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, Rob Pols (31-7-2006)Foto in kap: De voeghouten zijn versterkt met een stuk rails. Foto van houten kist: een originele waterton | Database Nederlandse molens
© Rob Pols (31-7-2006)
Foto in kap: De voeghouten zijn versterkt met een stuk rails. Foto van houten kist: een originele waterton
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, Dirk Zuidgeest (8-4-2011)De kap werd van nieuw riet voorzien tijdens de reconstructie van de molen. | Database Nederlandse molens
© Dirk Zuidgeest (8-4-2011)
De kap werd van nieuw riet voorzien tijdens de reconstructie van de molen.
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, William Bouter (23-2-2019) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (23-2-2019)
Nederwaard Molen No.5, Kinderdijk, William Bouter (23-2-2019) | Database Nederlandse molens
© William Bouter (23-2-2019)
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.